Astıma iyi gelen yiyecekler

Astım tedavisi olan bir hastalık değildir. Akciğerlerimizdeki hava yollarının yani bronşların çeşitli sebeplerle infalmmasyonu sonucu nefes almada zorluk şeklinde kendini gösterir. Allerjenler başta olmak üzere çeşitli sebepleri vardır. Daha ayrıntılı bir astım yazısı yazmam gerekecek ama şimdi bir uvertur olarak astım hastalarının dietlerinde mutlaka olması gereken yiyeceklerden bahsedeceğim. Bunu astım hastalarının uzak durması gereken yiyecekler izleyecek. Daha sonra ise sakin kafayla biraz daha nüanslı astımla baş etmek için edinmemiz gereken alışkanlıklar, hayat stili değişiklikleri üzerine bir ya da iki yazı daha yazacağım. Kısacası bu yazı ile ufak bir yazı dizisinin başlangıcını yapıyoruz.

İlk cümlede de yazdığım gibi astım tedavisi olan bir hastlaık değil. Eğer astım hastsıysanız bütün hayatınız boyunca değişen şiddetlerde astım krizleri yaşamınızın bir parçası olacak. Ancak astım kizlerini azaltmanın ve daha hafif geçmelerini sağlamanın çeşitli yolları var. Doktoronuzun yazacağı ilçalara ek olarak diyetinizde yapacağınız ufak tefek değişiklikler de astımlı bir hasta olarak hayat kalitenizin daha yüksek olmasını sağlayacak.

Omega 3

Omega 3 yağ asitlerinin iyi gelmediği bir şey var mı acaba? Omega - 3 eksikliği çekenlerin, ya da Omega 3 bakımından yeteri kadar zengin bir deiete sahip olmayan insanların astıma yakalanma ve daha ağır astım krizleri geçirme ihtimalinin daha fazla olduğu bilimiyor. (1) Omega 3 eksikliğinin astım ile ne ilişkisi olduğu tam oalrak bilinmese de Omega 3 bakımından zengin bir diyet ile beslenen bireyler astıma daha az yakalanıyor. Gerçi astımın genel olarak sebebi bilinmediği için (bu konuda daha zonra kendi başına bir yazı gelecek) çok da önemi yok. Kısacası omega 3 içeren gıdaları tüketmek astım açısından faydalı olacaktır. Dikkat edilmesi gereken bir nokta omega 3 çoğu zaman omega 6 da içeren yiyeceklerde bol miktarda bulunuyor ve Omega 6 enflamasyon (inflammation) arttırıcı bir etkiye sahip. Örneğin deniz ürünlerinde omega 3 oranı yüksek. Ancak her balık omega 6 / omega 3 dengesi bakımından aynı derecede sağlıklı değil. Örneğin yağda satılan konserve ton blaığının O6/O3 oranı 13:1 iken taze ya da donmuş somonun omega 6 / omega 3 oranı 0:1. Yani somon hemen hemen hiç omega 6 içermiyor. Normal günlük diyetimizi için ideal O6/O3 oranı hakkında değişik tavsiyeler olsa da 4:1 oranının prtalama Japon ailesinin diyetine çok yakın olduğu biliniyor ki kalp ve damar hastalıkları bakımından Japonya en sağlıklı ülkelerden birisi. (2)

Astım hastalarına tavsiye edilen bazı yiyecekler

Pek çok kuruyemiş de omega asitleri bakımından zengin. Ancak pek çok kuruyemiş daha çok omega 6 içeriyor. Omega 3 dengesi için önereceğimiz yemiş ise cevizden başkası değil. Omega 3 dengesi için ne kötü kuruyemiş ise kabak çekirdeği. (Omega 6/Omega 3 oranı 108:1)

Şimdi burada durup bir açıklama yapmak gerek. Omega 3 bakımından zengin bir diyet sağlıklı bir yaşam için olmazsa olmazlardan. Ancak astım kesin çözümü olmayan ancak idare edilebilen bir hastalık ve diyetinizi ne kadar mükemmel olursa olsun astımdan omega 3 ya da başka bir yiyecek ile kurtulmak mümkün değil. Kısacası astıma iyi gelen yiyecekler var ancak astımı iyileştiren iyiyecekler malesef yok.

Omega 3 bakımından zengin yiyecekler arasında deniz ürünlerinin yanında ceviz, badem, flaks çekirdeği ve flaks yağı, balık yağı, balık yumurtası, fesleğen, kekik, asma yaprağı (salamura da olur), brokoli var. (tam liste için kaynak (3)). 

Bunun yanı sıra antioksidanlar vücudun direncini arttırıp metabolizmanın işleyişini düzenlediği için genellikle astım için iyi gelen yiyecekler arasında bol antioksidan içerenler de bulunur. Yeşil sebze meyveler, deniz ürünleri, beta kraoten içeren canlı renkli meyveler astım için tavsiye edilen yiyecekler arasında. Kafein ve tein geçici olarak bronşlarda genişlemeye sebep olduğu için genellikle astım krizi belirtilerini azaltır. Elbette ilacınızın yerini tutmaz ama astım krizi sırasında eğer yanınızda ilaç yoksa sıcak ve taze pişirilmiş kahve buharı krizi daha hafif atlatmanızı sağlayabilir. 

Ek olarak özellikle C ve E vitaminleri bakımından eksiklik yaşamamak, magnezyum ve selenyumca zengin bir beslenme düzeni oturtmak da astımla olan savaşınızda size yardımcı olacak önlemler. Astım konusunda yazmaya deva edeceğim. Bir sonraki yazımız astıma iyi gelmeyen, astımlıların uzak durması gereken yiyecekler üzerine olacak.

Kaynakça

(1) http://www.webmd.com/asthma/guide/asthma-diet-what-you-should-know

(2) http://en.wikipedia.org/wiki/Ratio_of_fatty_acids_in_different_foods

(3) http://nutritiondata.self.com/foods-000140000000000000000-1.html

Astıma iyi Gelen Yiyecekler

Astımı tedavi edebilen bir bitkisel karışım ya da yiyecek yoktur. Ancak yedikleriniz astım krizlerinizin sıklığını ve ne derece ağır geçeceğini etkileyebilir. Günlük diyetlerimizde aslında yer verdiğimiz ama ufak tefek değişiklikler ile miktarlarını arttırıp azaltabileceğimiz pek çok gıda astım hastalarının hayat kaltiesini önemli ölçüde etkileyebilir. Elbette her zaman yaptığımız uyarıyı tekrar edelim. Rejiminizi değiştirerek ya da çeşitli şifalı otları kullanarak tam bir tedavi sağlayamazsınız ve bitkisel ve alternatif çözümler her zaman tıbbi tedaviyi tamamlayıcı ve destekleyici olarak görülmelidir. Asla doktorunuzun tavsiyelerini göz ardı ederek şifalı bitkler ya da latenratif tıp çözüleriyle rahatsızlıklarınızdan kurtulmaya çalışmayın. Bu site de dahil olmak üzere benzeri sağlıklı yaşam tavsiyeleri veren siteler uzman bir hekimin tedavi ve önerilerinin yerini tutmaz

Astıma İyi Gelen Yiyecekler ve Etkileri

Sarımsak ve Soğan: “Quercetin” adı verilen bir kimyasal içeren sarımsak ve soğan, akciğer iltihabına neden olan enzimleri baskılayıp astım ataklarının sayısını ve şiddetini düşürebilir.

Kolin Bakımından Zengin Gıdalar: B kompleks vitamini olan “kolin” astım ataklarını önleyebilir. Kolin içeren gıdalar arasında mercimek, fasulye, süt ürünleri, nohut, yumurta sarısı ve soya fasulyesi gibi besinler sayılabilir.

Keten Yağı: Keten bitkisinin tohumlarından elde edilen keten tohumu yağı omega 3 yağ asidi bakımından oldukça zengindir. Bu esansiyel yağ asitleri bronşiyal dokularda meydana gelen iltihaplanmayı azaltarak astım hastalarının nefes alıp vermesini kolaylaştırırken belirtileri hafifletir.

Selenyum Bakımından Zengin Gıdalar: Selenyum astım nedeniyle iltihaplanan ciğerlerin tedavisine yardımcı bir mineraldir. Bu mineralin tüketimi astım ataklarının sıklığını azaltabilir. Güçlü bir antioksidan olan selenyum aynı zamanda zarar gören akciğer hücreleri nedeniyle artan lipidi düşürebilir. Kahverengi pirinç, ton balığı, kepekli tahıllar, yumurta, tavuk ve kırmızıbiber yüksek oranda selenyum içerir.

Bunun dışında çeşitli yiyecekler ve şifalı otlar da astım krizlerinin daha hafif geçmesine solunum yollarına yaptıkalrı genel faydadan dolayı yararlı olurlar:

Meyan Kökü: Eskiden beri kullanılan şifalı bir bitkidir. Öksürüğü kesici, bronşları rahatlatıcı ve balgam söktürücü etkilere sahiptir. Boğaz ağrılarını dindirici, ferahlatıcı özelliklerin yanı sıra, karaciğer hücrelerini koruyucudur. İçerdiği iki önemli madde; glirizin ve flavoriddir. İltihap giderici etkileri vardır. Uçuk tedavisinde de kullanılabilir. 50 gr meyan kökü, 1 litre suda haşlanarak günde 2-3 kez 1'er bardak alınmalıdır.

Zencefil: Dalları kullanılan sarı renkli bir bitkidir. Öksürüğe iyi gelir. Balgam söktürücü etkisi vardır. Mide üşütmelerinde de faydalıdır. Bal ile karıştırılarak (tozu) kullanılabilir. Ayrıca 100 gr zencefil 100 gr zerdaçal ile karıştırılıp 1 kilo bala katılır, aç karına günde 3 defa 1'er kere alınır.

Buğday: Öksürüğe karşı etkilidir. 1 çorba kaşığı dolusu buğday tanesi, 1 litre suda haşlanarak süzülür ve suyu birkaç kez ısıtılarak birer bardak içilir.

Salep: Göğsü yumuşatıcıdır. Öksürük ve bronşitte faydalı bir bitkidir.

Sarımsak: Pişirilerek yenmesi halinde ses kısıklığına iyi gelir, müzmin öksürüğü keser. Soğuk algınlığından ileri gelen göğüs ağrılarını da dindirir. A ve C vitamini içermektedir. Solunum sisteminde antibakteriyel etkiye sahiptir.

Ayva: 40 gr ayva çiçeği, 1 litre suda çay gibi kaynatılır, yemek aralarında 1'er bardak ılık olarak içilir.

Isırgan Otu: Isırgan tohumları, suyu sıkılmış üzüm ile suda kaynatılarak, her gün 1 çorba kaşığı içilmelidir. Böylece boğazı yumuşatıp, balgamı söktürmek mümkün olur. Mide ve göğsün de temizlenmesi sağlanmış olacaktır.

Astım Hastalarının Tüketmemesi Gereken Gıdalar

Tuzlu Yiyecekler: Tuzlu gıdalar astım belirtilerinin artmasına neden olabilir. Hamburger, tuzlu patates kızartması, patates cipsi, hazır konserve yemek, beyaz ekmek, işlenmiş peynir, şarküteri ürünleri, soya sosu, hazır çorba gibi gıdalarda genellikle vücudun ihtiyacından fazla sodyum bulunmaktadır. Tuzu mümkün olduğunca azaltmaya ve tuz içermeyen baharat karışımları kullanmaya çalışın. Cips, kraker gibi atıştırmalıkları zaman yarayarak meyve ve sebze gibi sağlıklı alternatifleri ile değiştirin.

Doymuş Yağ: Doymuş yağ kızartmalarda, yağlı süt ürünlerinde ve kırmızı ette bulunan sağlıksız bir yağ formudur. Bu yağ bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olarak astım krizlerinin sıklaşmasına yol açabilir. Tereyağı, yağlı süt ve peynir, patates kızartması, fast-food ürünleri yerine yağ kaynağı olarak zeytinyağı, fındık, keten tohumu yağı kullanabilirsiniz. Genel olarak ağır yağlı yemekler tüketmekten kaçının. Ayrıca trans yağ içeren ticari bisküvi, pasta, tatlılar, kek gibi gıda ürünleri sadece astıma değil kalbiniz ve damarlarınız içinde zararlı besinler arasında yer almaktadır.

Gaza Neden Olan Gıdalar: Aşırı ağır ve şişkinliğe neden olan gıdalar astım ataklarını tetikleyebilir. Ağır yağlı kebap ve benzeri et yemeklerini, fazla baharatlı yiyecekleri, gazlı içecekleri azaltarak gaz oluşumunu engelleyebilirsiniz. Ayrıca gaz yaptığı bilinen karnabahar, fasulye, brokoli, bezelye, kuşkonmaz gibi sebzeleri az tüketmeye çalışın.

Astım ve Beslenme

Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi sadece düzenli beslenme astımı tedavi etmek mümkün değil ancak doğru beslenmenin astım krizlerini azalttığı uzmanlar tarafından kabul ediliyor. Yukarıda listelediğimiz tüketilmesi ve tüketilmemesi gereken yiyeceklere dikkat ederek tedavi sürecinde bir adım öne geçebilirsiniz. Ayrıca doktorunuza danışarak özellikle B, C ve E vitamini, quercetin, magnezyum ve karoten içeren multivitamin desteği kullanabilirsiniz. Alerjik astım hastaları tetikleyici alerjenleri öğrenip bunlardan kaçınarak yaşam kalitesini arttırabilir.

Kaynaklar

• Magnesium Supplements May Benefit People With Asthma
• MayoClinic.com: Asthma: Lifestyle and home remedies
• University of Maryland Medical Center: Asthma
• Parents.com: The Anti-Asthma Diet